Stadsroute Muurschilderingen etc.Oud-West.

Reclame maken is er al sinds vele eeuwen. Op straat zijn nog steeds vele schakeringen van reclameuitingen te zien. Hoewel deze deel uitmaken van onze dagelijkse cultuurbeleving raken er vele in verval of verdwijnen helemaal. Gelukkig worden er pogingen ondernomen om diverse oude uitingen te renoveren. 
De Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam (WHGA) organiseert en begeleid een aantal restauraties en ons Stadsdeelbestuur helpt daar financieel een handje bij.
Deze site laat diverse voorbeelden daarvan zien.
Ook andere kunstuitingen in Oud-West komen in deze site aan de orde.

Fonds KIDOR en Kunstcommissie voor Kunst in de openbare ruimte . 

Nieuwe Kunst in Amsterdam: dat is waar in de Kunstcommissie aan wordt gewerkt. In 2002 is na een jarenlang sluimerend bestaan de Kunstcommissie nieuw leven ingeblazen. Bestaande uit bewoners van het stadsdeel, medewerkers van het Amsterdams Fonds voor de Kunst en betrokken ambtenaren (SDW en BWE) is deze commissie te omschrijven als pragmatisch en slagvaardig. De samenwerking met het AFK heeft het afgelopen jaar geleid tot een gezonde basis voor de realisatie van kunstwerken op het WG terrein (microben-stenen van Pauline Wiertz) . De commissie buigt zich momenteel over eventuele kunsttoepassingen in De Hallen en op het Staringplein. Ook adviseert de Kunstcommissie het Dagelijks bestuur als het gaat om historiserende kunst als die van Mozes Cohen (de afbeelding van de vuilnisophalers op De Werf): ´Moet dit werk worden behouden?´ En zo ja, wat kunnen we er het best mee doen? Of denk aan toegepaste kunst: zoals bijvoorbeeld de oude reclameschilderingen op muren van woningen in het stadsdeel. De Kunstcommissie formuleert hierop standpunten en legt deze indien nodig voor aan het bestuur.

Al fietsend via onderstaande route komt U diverse van deze uitingen tegen. Veel pezier,

 



Deze tocht begint op de Kinkerbrug (1+2) over de Kostverlorenvaart aan het einde van de 
Kinkerstraat. 
We fietsen voor de brug links af de Tweede Kostverlorenkade op en zien op huisnummer 133 de eerste muurschildering
voor uw....

 

We fietsen verder en slaan bij de eerstvolgende straat (Borgerstraat) links af. Op de Hoek met de J.P. Heyestraat zien we de muurschildering van YPMA welke reeds is gerestaureerd.

De oude en de nieuwe toestand.

We vervolgen onze route rechtsaf de J.P.Heyestraat in en gaan over de brug rechtsaf de Kanaalstraat in tot de Staringstraat waar we rechbtsaf slaan.tot de Jac.v.Lennepkade waar we rechtsaf slaan.
Op huisnummer 207 zien we de muurschildering van de Weerdt's BEDDEN en MATRASSENMAKERIJ.

We fietsen terug en zien op nummer 213 de volgende muurschildering (op de zijgevel in de Staringstraat)
bestaande uit verschillende historische caféreclames over elkaar heen in drie lagen, polychroom met deels aardig gevormde letters.


Het café op de hoek heet nu nog Café De Toren maar schenkt nu Amstel.
Ga er eens naar binnen voor een drankje en u zult zien dat een en ander is gerenoveerd met inachtnemig van de vroegere stijl.
Weliswaar met nieuwe materialen maar toch... De bediening is erg gemoedelijk. De moeite waard.

We vervolgen onze route verder langs de Jac.v.Lennepkade en zien op de nummers 283-287 de weggeverfde muurschildering
in fraai gevormde letters BOUWBEDRIJF etc. De op no. 283 mogelijk voorkomende tekst weggewerkt achter afdekplaat.

 

Iets verder op de Jac.v.Lennepkade zien we bij no. 295 een beschadigd glazen uithangbord VW.
De garage is nog in functie en binnen heeft men nog meer emaille reclamemateriaal.

Verder op deze kade vinden we bij de huisnummers 301-305 een drietal reclame-uitingen waarvan hieronder de drie foto's:

  

We keren op onze schreden terug en fietsen linksaf de brug over en vervolgen onze route weer links af de andere zijde van de Jac.v.Lennepkade volgend. Om de bocht slaan we rechtsaf de Jac.v.Lennepstraat in.
In de Lootsbuurt is een bewonersgroep actief die de omgeving zoveel mogelijk wil verfraaien. Er is een geldbedrag beschikbaar waarmede men de voorzieningen kan betalen. Een van de gerealiseerde objecten is onderstaand steenmozaiek. Dit is geplaatst naast huisnummer 324F.


Dit steenmozaiek zit vol zinnebeelden en is vervaardigd door Halim Al-Karim.

We fietsen de Jac.v.Lennepstraat verder in en gaan bij de J.P. Heyestraat rechtsaf tot de Overtoom, waar we weer rechts af slaan.
Bij huisnummer 371 gaan we naar de overzijde van de straat alwaar op de zijgevel een muurschildering aanwezig is van 
Wierda FIAT SEAT.
Onder Seat school een oudere reclame van Fiat. De gebroeders Wierda gaven de voorkeur aan herstel van Fiat boven Seat.

We blijven onze weg aan deze zijde van de Overtoom vervolgen tot huisnummer 325 waar op de zijgevel in de Kattenlaan een muurschildering aanwezig is van schamele polychrome restanten van een reclamevlakte.

We fietsen weer verder tot huisnummers 217 en 219 waar zich op de zijgevels in de Anna van den Vondelstraat een tweetal ijzeren platen bevinden met daarop de tekst NAAR HET VONDELPARK MET EEN VERWIJSPIJL.
Op het pand 217 is de plaat sterk verroest en op huisno. 219 is de plaat overgespoten.

We gaan nog verder in dezelfde richting tot huisnummer 33, waar zich een tableau bevindt met de tekst BEREDEN POLITIE.
Hier was het voormalige bureau (stal) van de ruiterij van de Amsterdamse Gemeentepolitie (betrokken in 1906).

Aan het einde van de Overtoom slaan we links af en vervolgen onze weg via de Nassaukade tot huisno. 361.
Op dat pand zijn zowel op de Nassaukade als in de Bosboom Toussaintstraat zeer duidelijk overgebleven "schaduwen" op houten pui van verwijderde naam van het bekende fotobedrijf C.A.P. Ivens overgebleven. Die letters vormden CAPI-LUX en Foto CAPI-LUX Cine.

We rijden verder via de Bosboom Toussaintstraat tot huisno. 43, waar een tableau aanwezig is met de tekst:
INRICHTING voor TEEKENONDERWIJS.

Bij de volgende T-kruising gaan we rechts af en volgen de Bilderdijkstraat tot de Jac.v.Lennepstraat waar we rechts af slaan. Over de brug over de Da Costakade gaan we meteen rechts af en volgen de Jac.v.Lennepkade tot de Da Costastraat.
Het eerste gedeelte van die straat is een speelstraat dus we moeten even lopen. Op de nummers 108-112 zien we drie panelen met gouden letters op zwart glas, waarvan alleen de middelste onbeschadigd is.
Twee verschillende lettertypen.

 

We lopen verder de straat in tot de hoek, waar we weer op de fiets stappen en verder de Da Costastraat in rijden tot no. 100.
Daar kijken we naar boven en zien een muurschildering met verwijzing naar de ouderdom van het pand.

.
Schildering: ANNO 1882.

We fietsen weer verder tot we op huisno. 79 een muurschildering aantreffen van zwarte letters op achtergrond van gebroken wit, grijs overgescvhilderd geweest. In 2004 gerestaureerd.


Bijzondere vorm van de O's als "wiel" met excentrisch gat.

Nog iets verder zien we op no. 71 weer een muurschildering.


Hier ziet men de oude "toestand" en het restaureren.


Zo is het geworden. Het juiste telefoonnummer was niet meer te achterhalen.
Decorateur: Wendy Schoenaker. http://www.wendyschoenaker.nl 

We fietsen weer verder tot no. 67 waar weer een bijna onleesbare muurschildering aanwezig is.
Men zal proberen een en ander te restaureren.


Nog onbekende tekst.

Weer fietsen we verder tot huisno. 36 Hierop bevinden zich twee muurschilderingen waaravan er een aan het afbladderen is waardoor het opschrift school weer zichtbaar wordt. Op de andere muurschildering zit steviger afdekverf.



We fietsen weer verder en slaan links af de Potgieterstraat in tot op de hoek van de Da Costakade. Daar zien wij op no. 95 op de zaak van John van Veldhoven een drietal muurschilderingen. (Deze zaak bestaat vanaf 1928)

 

We steken de Da Costakade via de brug over en zien op de hoek aan de andere zijde met de Potgieterstraat een gevelsteen.


Dit gedichtje in de gevelsteen zal ook worden gerenoveerd.

Iedre stoomwolk spelt verrassen
Vlijt en kunst in nieuw bedrijf
En de muur der stad aan 't wassen
wordt van halve volle schijf !

We fietsen rechts af aan de overzijde de Da Costakade op tot nos. 108-110 waar we een groot tableau aantreffen met plantaardige motieven.

 
De oude toestand.                                           Na de renovatie. De bierbrouwerij uit Den Haag had hier een opslagplaats.
                                                                           Nu is er een dagmarkt in gevestigd. Het pand loopt door tot de Bilderdijkstraat

We fietsen weer opgewekt verder tot no. 104.


Dit pand is genoemd naar de twee oprichters van het gelijknamige proefstation voor bouwmaterialen dat hier vanaf 1900 gevestigd was.
Het pand zelf is een ontwerp van de architect H.P. Berlage.

We fietsen terug tot huisno.160-164 en vinden daar een reliëf: LETTERGIETERIJ "AMSTERDAM" V/H . N.TETTERODE.

Verder fietsend slaan we bij de Kinkerstraat rechtsaf en enkele tientallen meters verder weer rechtsaf de Bilderdijkstraat in tot nos.157-161.  Daar vinden we rood ingekleurde letters met dezelfde tekst van TETTERODE.

 

Even verder zien we op nos. 87-95 over de hele lengte een overgeschilderde muurschildering van het  DEPOT DER ZUIDHOLLANDSCHE BIERBROUWERIJ DEN HAAG.

 

We fietsen weer door tot huisno. 55. Op de originele houten winkelpui zijn na de sluiting van de schoenenzaak Van der Hammen nog heel duidelijk de "schaduwen" van de verwijderde neonreclame te zien. Deze neonreclame (de oudste in Amsterdam uit ca 1930) werd eind 2003 door WHGA gedemonteerd en overgedragen aan het RECLAME-ARSENAAL.

We steken de Bilderdijkstraat over en fietsen aan de overzijde terug tot de hoek met de Ter Haarstraat.
Op de zijgevel in de Ter Haarstraat vinden we de gerenoveerde muurschildering van van Haren.


Op de hoek van de Bilderdijkstraat en de Ter Haarstraat werd in Maart 2005 begonnen met herstel van de gevelreclame.
Van Haren's schoenfabrieken werden in 1929 opgericht. In 1937 werd de vijftigste schoenenwinkel geopend. Amsterdam had toen zeven filialen van Van Haren, waarvan twee in de Kinkerstraat. De gevelreclame verwijst naar deze twee zaken in de Kinkerstraat. Op de reclame worden de schoenen aangeprezen door een mannetje in de vorm van een schoenzool. De restauratie wordt uitgevoerd door SASMYR kunstschilders. Saskia van der Poel en Myrthe de Smith. ( http://www.sasmyr.com ). 

We fietsen even de Ter Haarstraat in tot huisno. 24 waar we achter een metalen rolluikkast een schuilgaande muurschildering kunnen ontdekken.


Voormalige bloemenhal.
Vervaagde witte letters op baksteen, gaan grotendeels schuil achter metalen muurkast.
(R...UDS...OE...)

We keren terug naar de Bilderdijkstraat waar we onze weg vervolgen tot huisnos.108-110.
Hier werden een drietal oudere opschriften (erg verweerd) van Barber ontdekt. Een en ander is in 2003 door WHGA gereconstrueerd waarbij werd gekozen voor het opnieuw aanbrengen van delen van de teruggevonden opschriften uit alle drie de perioden 1915, begin 20e eeuw en 1925.


We fietsen door tot de Jac.v.Lennepstraat waar we links af slaan en verder rijden tot de Nassaukade.
Daar zien we op de hoek het veelbesproken "ROOSJE" van de dichter Jac.v.Leennep.


Andere hoek Jac.v.Lennepstraat en Nassaukade.
Het gedicht van Jac.v.Lennep "Aan een Roosje" is door de kunstenaar
Rombout Oomen in ongeveer drie weken uitgebeeld in de grootste muurschildering
ooit in Amsterdam gemaakt.
Het gedicht zelf:

Aan een roosje
 
Zachtgekleurde lentebloesem,
Die Selindes borstjes kust,
Die zo mollig op haar boezem
Tussen donzen peulen rust!
Aartig roosje, vers ontloken,
Ware uw zalig lot het mijn’,
Lag ik ook zo neergedoken
Tussen 't dubbel halssatijn,
'k Lei geenszins als gij bewustloos
't Hangend hoofdje stil op zij;
Nee,'k bekeek, nieuwsgierig, rustloos,
Heel de omtrek van nabij.
'k Zou, door hete zucht gedreven,
Aan die borsten, blank en mals,
Duizend, duizend kusjens geven,
'k Zoende schouders, nek en hals.
'k Zoude ook samen vergelijken
Die twee bollen, wit en rond:
Zien, of deez' voor die moest wijken,
Of er onderscheid bestond,
Wie met blauwer aders praaIde,
Wie de blankste tint bezat,
Wie de meeste veerkracht haalde
Wie de roodste bezie had.
'k Zou dan trachten op te sporen
Waar de holle weg ons leidt
Die gelijk een diepe voren
De ene bol van d'andre scheidt,
Die stilzwijgend schijnt te wenken,
Lager vindt ge rijker schat
Dan gij immer uit kost denken.
Dan een sterv'ling ooit bezat.
'k Nam dat pad, van lust doorprikkeld
Tot die schat mijne ogen trof
En 't geheim mij werd ontwikkeld


De schildering van "het bloot" roept bij tegenover wonende buurtgenoten bezwaren op.
De deelraad heeft al aangeboden om de kosten van b.v. hoge planten voor de ramen
of matglazen vervangende ramen te vergoeden.
Het CDA heeft als z.g. "verkiezingsstunt" met een hoogwerker een groene lap als schaamlap 
aangebracht. Wat een "gehannes om de "eenheid van Europa" uit te beelden. Of zou hier
toch sprake zijn geweest van geschonden schijnheiligheid?
Kleinzielig in ieder geval wel.
Met verfbommen is tenslotte het tafereel beschadigd. Lang leve de KUNST.

In Oktober 2004 is de beschadiging weer hersteld, hoewel er nu "schaamblokjes" zijn geplaatst.

We fietsen terug, steken de Bilderdijkstraat weer over en gaan daarna bij de Bilderdijkkade over de brug links af en passeren de nieuwe voetgangers/fietsersbrug over het Jac.v.Lennepkanaal. Daarna slaan we rechtsaf het WG-Plein op waar we links een sportveldje vinden met daarop een kunstwerk.



Kunstenares Pauline Wiertz heeft op het WG-plein een twaalftal cirkels geproduceerd met daarin afbeeldingen van microben.
Hier een weergave van een drietal van de cirkels alsmede de introductietegel.

We fietsen rechtdoor via het Ketelhuisplein, de Pesthuislaan en gaan bij de Anna Sprenglerstraat rechtsaf. Rechts in de Arie Biemondstraat zien we op de grond een daar voor de sier geplaatst kunstwerk


Plateau voorzien van sierstenen.

We fietsen weer door en passeren de iets oudere voetgangers/fietsersbrug over de Jac.v.Lennepkadfe en gaan rechtsaf de Jac.v.Llennepkade op tot we weer uitkomen op de Bilderdijkkade waar we rechtsaf de brug over de Bilderdijkgracht passeren om onmiddellijk daarna linksaf de Bilderdijkkade op te rijden. We kruisen de Kinkerstraat en fietsen door tot de huisnos. 47-53. Daar zien we in reliëf op het pand van Dirk v.d. Broek de tekst:
COOPERATIEVE VEREENIGING "ASSUMPTIO". (zonder umlaut op de o)

 

Toen de katholieke bakkerij Assumptio erg goed ging lopen werd in het pand  ernaast in 1912 een moderne melkinrichting gevestigd en in 1916 werd met de verkoop van kruidenierswaren, brandstof en verzekeringen begonnen onder de naam Cooperatieve produktie- en consumptie-vereeniging Assumptio.


Zo werd vroeger reclame gemaakt.

We fietsen verder tot de nos. 41-45 waar we soortgelijke reclame aantreffen.

Verder fietsend slaan we op het Kwakersplein linksaf en gaan bij de El. Wolffstraat rechtsaf tot huisno. 59. Daar vinden we in het portiek een tegeltableau.



We keren terug naar het Bellamyplein waar we bij de huisnos.20-38 diverse tegeltableau's vinden.
Deze afbeeldingen verwijzen naar de vroegere omgeving met veel water en diverse molens.


   



 

Op het Bellamyplein zelf zien we een bassin.


Viskop 1                                                                                                   Waterdraagster

 
Viskop 2                                                                                                    Het bassin

Waterdraagster (van Leo Braat): De Vissen behorende tot de beeldengroep Waterdraagster zijn door kunstenaar Theo Leijdekkers in oude staat teruggebracht en herplaatst op het Bellamyplein.

We fietsen vervolgens rechtsaf de Bellamystraat in tot de hoek met de Ten Katestraat. Op de zijgevel van het hoekpand zien we in de Ten Katestraat een muurschildering VISPALEIS in sterk vervagende grote witte letters op rode baksteen.

Op Bellamystraat 16-18 vinden we op de andere hoek de dierenwinkel SEKET.


Neonreclame W.H. Seket met kanarievogel.
Uithangbord van bol glas in metaal gevat met electrische verlichting van binnen uit.

Aan de overzijde vnden we op no. 19 een tableau met de tekst: OPENBARE LAGERE SCHOOL DER 1e KLASSE No.94.

Onder huisno. 21 vinden we een gerestaureerd beschilderd houten bord met bijzondere tekst.


Alleen al voor de tekst is dit bord belangrijk om te bewaren.

We fietsen weer verder deze dorpse Bellamystraat door tot no. 47, waar we een tableau vinden op deze vroegere bioscoop.

Nog verder door fietsend komen we bij no. 91 waar we een schildering op hout vinden.


De tekst is vervaardigd in zwierige blauwe letters op een gebroken wit fond

Daarnaast is op no. 93 een gerestaureerde muurschildering te zien.

 
Zo zag het er uit.

 
Zo werd er gewerkt.

 
En zo is het geworden.

We fietsen weer verder en slaan aan het einde van de straat links af de 2e Kostverlorenkade op. Vervolgens slaan we weer links af de Hasebroekstraat in tot huisnos. 100-102. Daar vinden we boven de onderdoorgang een tableau.

We fietsen rechtsaf tot de Kinkerstraat waar we links af slaan. (aan de overzijde) 


Op de hoek van de Kinkerstraat en de Nic.Beetsstraat vinden we een muurschildereing.
Waarschijnlijk particulcier herstelde oude reclame.
Soms wordt aan buurtbewoners gevraagd waar men dit adres kan vinden, maar dat bestaat niet meer.
Nu is op die plaats de M.L.Kingschool gevestigd.

Bij huisno. 96 vinden we een nauwelijks zichtbare muurschildering.


Misschien is er meer te vinden achter het weggeverfde opschrift.

We fietsen weer verder tot huisno. 118 waar we een weggeverfde schildering LUXE BAKKERIJ vinden.

Heel even gaan we met de fiets links af de Tollensstraat in om bij no. 60  het opschrift in reliëf GEMEENTETRAM te bewonderen.

Verder de Kinkerstraat in fietsend  slaan bij de Bilderdijkkade links af tot het Kwakersplein waar we weer links af slaan en de Jan Hanzenstraat inrijden tot no. 114.
Hier is tegenwoordig de moskee van El Tawheed gevestigd maar vroeger zat hier AMEX hetgeen nog vaag te zien is.


Slordig weggeverfde muurschildering: AMEX BV metaaldraaierij.

We fietsen door tot de 2e Kostverlorenkade, slaan daar links af en dan weer links af de Wenslauerstraat in.
Op no.74 zien we een muurschildering van een AUTOBEKLEEDERIJ.

Daarnaast op no. 76 zien we ook een muurschildering van ....REP INRICHTING.

We fietsen weer verder tot de hoek met de Bellamydwarsstraat.
Boven het hoekhuis is (bijna onleesbaar) reclame aangebracht in vaste letters op ijzeren balken.
Ook dit object zal worden gerenoveerd.


Het begin is er.


En zo is het geworden.

We fietsen weer verder tot huisno. 16 waar we een schitterend pand zien  met een tegeltableau.

We gaan (even lopend) links af de Ten Katestraat in en fietsen daarna rechts af de Jan Hanzenstraat in en daarna meteen links af de Douwes Dekkerstraat in om vervolgens weer rechtsaf de Schimmelsaat in te rijden waar we op no. 5 een muurschildering ontdekken.
Zwarte letters op wit fond. Particuliere restauratie in 2003 door eigenaar Pieter Bloemberg
met advies restauratieschilder Fred Roskam/WHGA.

We fietsen helemaal terug tot het einde en gaan dan links af de hoek om bij de 2e Kostverlorenkade.
Enkele meters voorbij de hoek zien we een grote witte muur waar een muurschildering op zal worden aangebracht.


 
Op Donderdag 27 januari 2005 vond in het buurtmuseum in de Wenslauerstraat de presentatie plaats van een viertal voorbeelden van de muurschildering voor bovenstaande blinde muur. De aanwezige buurtbewoners konden na de presentatie schriftelijk hun stem uitbrengen van de voorkeurkeuze.
Eerst begin oktober 2005 werd een accoord bereikt met de welstandscommissie waardoor het door de buurtbewoners gekozen kunstwerk mocht worden aangebracht. Inmiddels is het muurvlak opnieuw gewit en is men begonnen met het aanbrengen van het gekozen ontwerp.

We fietsen weer door, passeren het buurtmuseum op de hoek met de Wenslauerstraat (ga er eens een kijkje nemen als het open is, het is gratis), daarna passeren we de gesloopte HOUTSMALOKATIE en de nieuwbouw van RUIMZICHT en komen weer uit op ons vertrekpunt, de Kinkerbrug.


En dit is het resultaat.

U heeft circa 15 KM afgelegd.

Enkele toepasselijke links.

Home.